Wrth i ni ddathlu Ddiwrnod Gwenyn y Byd (20 Mai) mae\u2019r genhedlaeth nesaf o dalent wenynyddol yn cael ei meithrin gan ffermwyr gwenyn yng Nghymru drwy gynnig prentisiaethau.<\/p>\n
Wedi\u2019i ddynodi gan y Cenhedloedd Unedig, mae Diwrnod Gwenyn y Byd yn cydnabod r\u00f4l gwenyn a pheillwyr eraill mewn datblygiad cynaliadwy, diogelwch bwyd a bioamrywiaeth.<\/p>\n
Dewiswyd y dyddiad i gyd-fynd \u00e2 phen-blwydd Anton Jan\u0161a, gwenynwr o Slofenia o\u2019r 18fed ganrif sy\u2019n cael ei gydnabod fel arloeswr cadw gwenyn.<\/p>\n
Mae galw mawr am f\u00eal Cymreig, ac yn \u00f4l BeeBase yr Uned Wenyn Genedlaethol, cofrestrodd bron i 4,000 o wenynwyr o Gymru ar y llwyfan yn 2022. Hefyd, y llynedd (2023) cofnododd y Gymdeithas Ffermwyr Gwenyn tua 51 o gofrestriadau o Gymru.<\/p>\n
Mae dau fusnes m\u00eal o Gymru \u2013 Gwenyn Gruffydd Cyf a Border Honey \u2013 ar hyn o bryd yn hyfforddi prentisiaid, a fydd wedyn yn dechrau swyddi llawn amser.<\/p>\n
Mae\u2019r ddau fusnes yn aelodau o Glwstwr M\u00eal Bwyd a Diod Cymru, rhan o fenter Clystyru Llywodraeth Cymru sy\u2019n meithrin cysylltiadau rhwng busnesau yn y sector.<\/p>\n
Dywedodd Haf Wyn Hughes, Arweinydd y Clwstwr M\u00eal, \u201cMae\u2019r Clwstwr M\u00eal yn ymroddedig i godi proffil a chynhyrchu m\u00eal Cymreig a dod \u00e2 ffermwyr gwenyn sydd \u00e2 gweledigaeth fusnes ac uchelgais i dyfu ynghyd.<\/p>\n
\u201cDyma\u2019n union beth mae Border Honey a Gwenyn Gruffydd Cyf yn ei wneud yng Nghymru drwy eu hymagwedd flaengar ac uchelgeisiol. Trwy gynnig prentisiaethau, maen nhw\u2019n meithrin y genhedlaeth nesaf o ffermwyr gwenyn \u2013 sy\u2019n hanfodol i sector m\u00eal Cymru ac yn gwarchod yr amgylchedd gwenyn m\u00eal.<\/p>\n
\u201cRydw i wedi gweithio ochr yn ochr \u00e2\u2019r ddau gwmni dros y blynyddoedd drwy\u2019r Clwstwr M\u00eal, ac mae\u2019n wych eu gweld yn tyfu eu mentrau ac yn dod yn gyflogwyr. Maen nhw\u2019n gweithio\u2019n anhygoel o galed ac yn benderfynol o yrru sector m\u00eal Cymru yn ei flaen. Mae eu gwaith yn y sector m\u00eal a chadw gwenyn yn ysbrydoledig, ac mae\u2019r Clwstwr M\u00eal yno i ddarparu cymorth, lle bo\u2019n bosibl, iddyn nhw a\u2019n holl aelodau.\u201d<\/p>\n
Dywedodd Ysgrifennydd y Cabinet dros Newid Hinsawdd a Materion Gwledig, Huw Irranca Davies, \u201cMae gwenyn yn hanfodol ar gyfer cynnal cynaliadwyedd amgylcheddol ein planed, ac mae\u2019n briodol, wrth i Ddiwrnod Gwenyn y Byd agos\u00e1u, ein bod yn dathlu gwaith a chyflawniadau sector m\u00eal Cymru. Mae darparu cyfleoedd gwaith a hyfforddiant, megis prentisiaethau, ar gyfer y genhedlaeth nesaf o wenynwyr yn hanfodol i helpu\u2019r sector i fodloni\u2019r galw cynyddol am f\u00eal Cymreig.\u201d<\/p>\n
GWENYN GRUFFYDD CYF<\/strong><\/p>\n Cafodd prentis Gwenyn Gruffydd Cyf, Andy Stead, ei flas cyntaf ar gynhyrchu m\u00eal fel myfyriwr a oedd newydd raddio o Brifysgol Aberystwyth pan dreuliodd amser yn gweithio yn Wainwright\u2019s Bee Farm.<\/p>\n Yn wreiddiol o Lundain, symudodd Andy yn \u00f4l i Loegr i ddilyn gyrfa ym maes gwerthu, ond roedd yn hiraethu am weithio gyda gwenyn \u2013 a phenderfynodd ddod yn \u00f4l i Gymru a dilyn gyrfa mewn ffermio gwenyn.<\/p>\n \u201cCes i rywfaint o brofiad mewn prosesu m\u00eal wrth weithio yn Wainwrights, ond doeddwn i ddim wedi gweithio gyda gwenyn. Fe wnes i ddiwrnod hyfforddi yn Gwenyn Gruffydd, a phan glywais am y brentisiaeth, roeddwn i\u2019n meddwl ei fod yn fater o nawr neu ddim,\u201d meddai Andy (34), sydd bellach yn byw gyda\u2019i deulu yn Sir Benfro. Rydw i yng nghanol ail fis fy mhrentisiaeth tair blynedd, ac mae\u2019n mynd yn dda iawn. Mae\u2019n dda gweld maint pethau a pha mor wahanol yw ffermio gwenyn i ffermio fel hobi, ac mae Gruff ac Angharad mor angerddol am gynhyrchu m\u00eal o ansawdd uchel a gwenyn o safon.\u201d<\/p><\/blockquote>\n Dechreuodd Gruff ac Angharad Rees eu busnes yn 2010 fel dechreuwyr llwyr gyda dau gwch gwenyn. Bellach mae ganddyn nhw 400 ohonynt wedi\u2019u lleoli o amgylch Sir Gaerfyrddin, Sir Benfro a Cheredigion, sy\u2019n cynnwys dau fath o wenyn \u2013 y Wenynen Ddu Gymreig frodorol a\u2019r Buckfast.<\/p>\n \u201cMae aelodaeth o\u2019r Clwstwr M\u00eal wedi helpu ein busnes i dyfu\u2019n aruthrol i fod yn fusnes llawnamser\u201d, meddai Gruff.<\/p>\n Mae twf y busnes wedi ysgogi\u2019r angen am gymorth ychwanegol, a gydag Andy, mae\u2019r fenter yn cefnogi pedwar aelod o staff llawn amser.<\/p>\n Meddai Gruff,<\/p>\n \u201cRydym yn brin o staff, ac mae\u2019n hynod brin cael prentis gan fod y rhan fwyaf o ffermydd gwenyn yn fand un person ac yn rhy fach i gyflogi pobl. Roedden ni\u2019n gwybod bod angen rhywun arnom ni ac fe wnaethon ni gysylltu \u00e2\u2019r Gymdeithas Ffermwyr Gwenyn, sy\u2019n rhedeg cynllun prentisiaeth. Fe wnaethom hysbysebu trwy ein cyfryngau cymdeithasol, a derbyn tua saith cais. Fel busnes sy\u2019n gweithredu o fewn ardal ARFOR*, rydym wedi bod yn ffodus i gael cymorth trwy Fenter Gyrfaol Llwyddo\u2019n Lleol 2050 i helpu i ariannu r\u00f4l Andy am y 12 mis cyntaf, ac rydym yn ffodus i gael arweiniad y Clwstwr M\u00eal i adeiladu\u2019r busnes ymhellach. Mae galw mawr am f\u00eal y DU, ac mae gennym ni gyfle gwych. Mae yna farchnad wirioneddol ar gyfer cynhyrchu \u2018blas o Gymru mewn jar\u2019.\u201d<\/p><\/blockquote>\n BORDER HONEY<\/strong><\/p>\n Yn \u00f4l ei chyfaddefiad ei hun, pan oedd yn tyfu i fyny, nid oedd gan Ros Ellis ddiddordeb arbennig yng ngweithgareddau cadw gwenyn ei thad. Ond mae gweld y mwynhad mae ei rhieni, Alex a Nicky, yn ei gael o gydweithio yn yr hyn sydd wedi tyfu i fod yn un o gynhyrchwyr m\u00eal mwyaf Cymru, wedi ysgogi Ros, sy\u2019n 23 oed, i newid gyrfa a chychwyn ar brentisiaeth ffermio gwenyn gyda busnes ei theulu ger Wrecsam.<\/p>\n Meddai,<\/p>\n \u201cWrth dyfu i fyny, doeddwn i byth yn meddwl bod ffermio gwenyn yn rhywbeth y byddwn i\u2019n ei wneud \u2013 rydw i wrth fy modd bod y tu allan, ac es i weithio mewn ysgol saethu colomennod clai. Ond gwelais mam a dad yn cynhyrchu m\u00eal gyda\u2019i gilydd a faint maen nhw\u2019n ei fwynhau, a meddyliais yr hoffwn fod yn rhan o hynny. Mae cymaint o bethau i\u2019w dysgu, ac mae pob diwrnod yn wahanol.\u201d<\/p><\/blockquote>\n Ddeng mlynedd yn \u00f4l, trawsnewidiodd hobi Alex i yrfa newydd, gan ei alluogi i dyfu\u2019r busnes ochr yn ochr \u00e2 r\u00f4l gyda\u2019r Gymdeithas Ffermwyr Gwenyn. Darparodd symudiad yn 2016 le i fenter y teulu \u2013 Border Honey \u2013 i dyfu, ac eleni mae cyllid gan Lywodraeth Cymru wedi eu helpu i brynu offer newydd ar gyfer eu cyfleuster prosesu m\u00eal sy\u2019n ehangu.<\/p>\n Gan dyfu ei gynnyrch flwyddyn ar \u00f4l blwyddyn, heddiw, mae Border Honey yn cynhyrchu tua 12 tunnell o f\u00eal dros y tymor, y mae\u2019n ei gyflenwi mewn swmp i fusnes pacio m\u00eal mawr o Gymru ac i fusnesau bwyd a diod sy\u2019n dymuno defnyddio m\u00eal Cymreig neu Brydeinig yn eu cynhyrchion.<\/p>\n Dywed Alex, \u201cRydym yn weithrediad busnes-i-fusnes (B2B) i raddau helaeth, ac mae dwy ochr i\u2019n busnes oherwydd yn ogystal \u00e2 bod yn gyflenwr m\u00eal swmp mae gennym weithrediad magu breninesau arbenigol a chynhyrchu breninesau ar gyfer rhai o\u2019r ffermydd gwenyn mwyaf yn y DU.\u201d<\/p>\n Mae\u2019n credu bod cynlluniau hyfforddi a phrentisiaethau yn dda i fusnesau unigol a\u2019r diwydiant m\u00eal yn ei gyfanrwydd.<\/p>\n Meddai, \u201cMae annog a buddsoddi mewn pobl ifanc, sy\u2019n dod ag egni a syniadau, yn dod \u00e2 deinameg newydd i fusnes sydd wedi dyrchafu ein huchelgeisiau a chyflymu twf.\u201d<\/p>\n Mae bod yn aelod o\u2019r Clwstwr M\u00eal \u2013 gyda\u2019r cyfleoedd a\u2019r cymorth a gawsom \u2013 wedi bod yn bwysig i dwf y cwmni, meddai. Yn ei dro, mae Border Honey wedi cynnal ymweliadau ac wedi mentora cyd-aelodau, sydd hefyd wedi helpu i lunio cyfeiriad y cwmni.<\/p>\n Dywed Alex, \u201cMae cynaliadwyedd yn bwysig i ni. Rydym yn gyflogwyr cyflog byw gwirioneddol achrededig, a thrwy sgyrsiau Clwstwr, rydym hefyd yn edrych ar ddilyn ardystiad BCorp.\u201d<\/p>\n Mae Ros, sydd newydd gwblhau ei blwyddyn gyntaf ar Gynllun Prentisiaeth y Gymdeithas Ffermwyr Gwenyn, yn ychwanegu at ei phrofiad ymarferol yn Border Honey gydag wythnosau hyfforddi preswyl rheolaidd, lle bydd yn datblygu ei gwybodaeth ymhellach.<\/p>\n Hefyd, bydd yn mynd i Seland Newydd yn gynnar y flwyddyn nesaf i ddysgu am gynhyrchu m\u00eal Manuka. \u201cMae\u2019n gyffrous,\u201d meddai, \u201ca bydd yn ysbrydoledig iawn gan fod gan y fferm wenyn y byddaf yn gweithio arni 10,000 o gychod gwenyn.\u201d<\/p>\n Nawr ei bod wedi canfod ei hangerdd, mae Ros eisoes wedi nodi ei maes arbenigol. \u201cRwyf wrth fy modd \u00e2\u2019r ochr magu breninesau o bethau yn benodol,\u201d meddai, \u201ca byddwn wrth fy modd yn helpu i ddatblygu hynny ymhellach a gweld pa mor bell y gallwn fynd yn y dyfodol.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"